အေကာင္းျမင္ ၂၀၁၇

0
2311

၂၀၁၇ ခုႏွစ္ ႏွစ္ခ်ဳပ္ကို အမ်ိဳးမ်ိဳး အမ်ားအျပား ေရးၾကတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အၾကမ္းဖက္မႈေတြ၊ စစ္ပြဲေတြ၊ အစြန္းေရာက္ေတြရဲ႕ ဗံုးခြဲမႈေတြ၊ မေတာ္တဆမႈေတြအျပင္ ေဟာလိဝုဒ္မွာ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ထိပါးေႏွာက္ယွက္မႈတဲ့ ကိစၥေတြအထိ စိတ္မသက္သာစရာေတြ ရက္စြဲစဥ္အလိုက္ အမ်ားအျပားေတြ႔ရပါတယ္။ အဲဒီလိုျဖစ္စဥ္ေတြထဲကမွ အေကာင္းဘက္ အျပဳသေဘာေဆာင္တဲ့ ကိစၥေတြကို ထုတ္ႏုတ္ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။

ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ ကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္ ပဲရစ္ သေဘာတူညီခ်က္

ပဲရစ္ သေဘာတူညီခ်က္မွာ ဆီးရီးယားနဲ႔ နီကာရာဂြာတို႔က လက္မွတ္ေရးထိုးလိုက္တာေၾကာင့္ တစ္ကမာၻလံုးမွာ ႏိုင္ငံတိုင္းက ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ ကာကြယ္ေရးမွာ ပါဝင္လာၿပီလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ သမၼတ ေဒၚနယ္ ထရမ့္ တက္လာၿပီးေနာက္ ပဲရစ္ သေဘာတူညီခ်က္ကေန ႏုတ္ထြက္မယ္လို႔ ေၾကညာခဲ့ေပမယ့္ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းအရ ၂၀၂၀ ႏိုဝင္ဘာ ၄ ရက္ေန႔အထိ အၿပီးအပိုင္ ေက်ာခိုင္းလို႔ မရေသးပါဘူး။ အေကာင္းျမင္ရတဲ့ အေၾကာင္းကေတာ့ ေနာက္လာမယ့္ အေမရိကန္ သမၼတ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ၂၀၂၀ ႏိုဝင္ဘာ ၃ ရက္ေန႔မွာ ျဖစ္လို႔ပါပဲ။
ကမာၻ႔ဘဏ္ကလည္း ေရနံနဲ႔ သဘာဝဓာတ္ေငြ႔ ထုတ္လုပ္မႈေတြအတြက္ ေခ်းေငြေတြကို ရပ္ဆိုင္းေတာ့မယ္လို႔ ေၾကညာထားပါတယ္။

 

ဂီနီ ကပ္ပါးပိုး ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈ တစ္ကမာၻလံုးမွာ ၂၆ ခုသာ က်န္

ဂီနီ ကပ္ပါးပိုးေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့ ကူးစက္ေရာဂါဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၃၀ တုန္းက ၃ ဒသမ ၅ သန္း ရွိခဲ့ေပမယ့္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈ ၂၆ ခုသာ က်န္တဲ့အတြက္ အျမစ္ျပတ္ေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဂီနီ ကပ္ပါးပိုး (Dracunculiasis) ဟာ ပိုးေလာက္လမ္း ပါတဲ့ေရကို ေသာက္သံုးမိရာမွ ကူးစက္ခံရတာျဖစ္ၿပီး အာဖရိကမွာ စတင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။
လူသားကို ကူးစက္တဲ့ ပိုးေလာက္လန္းကို သတိမထားမိဘဲ ရွိတတ္ၿပီး ခႏၶာကိုယ္ တစ္ေနရာမွာ အေရၾကည္ဖုလို ေပၚလာကာ ကပ္ပါးပိုးက အဲဒီအေပါက္ကေနတစ္ဆင့္ ခႏၶာကိုယ္ အေရျပားကို ေဖာက္ထြက္လာတဲ့ ေရာဂါကူးစက္မႈျဖစ္ၿပီး ေၾကာက္စရာ ေကာင္းပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ဥေတြဥၿပီး ကူးစက္ေပါက္ပြားကာ အႏၶာကုိယ္အႏွံ႔က ေဖာက္ထြက္မႈေၾကာင့္ နာက်င္စြာ ခံစားၿပီး ေသဆံုးရတတ္ပါတယ္။

 

ဝက္သက္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ ၈၄ ရာခိုင္ႏႈန္း က်ဆင္း

ကမာၻေပၚမွာ ဝက္သက္ေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ ပထမဆံုး အႀကိမ္အျဖစ္ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာ ၁ ေသာင္းေအာက္ က်ဆင္းသြားပါတယ္။ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္ကတည္းက ျဖစ္ပြားမႈနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္ရင္ ၈၄ ရာခိုင္ႏႈန္း က်ဆင္းသြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။
၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္တုန္းက ဝက္သက္ေၾကာင့္ ေသဆံုးသူ ၅ သိန္းခြဲ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႔ႀကီးက ကမာၻတစ္ဝန္းမွာ ဝက္သက္ ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆးကို လူ ၅ ဒသမ ၅ သန္းအား ထိုးႏွံေပးၿပီးၿပီလို႔ ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏိုဝင္ဘာလမွာ ေၾကညာပါတယ္။ ကာကြယ္ေဆး မရွိစဥ္ကဆိုရင္ ဝက္သက္ေၾကာင့္ ကမာၻတလႊားမွာ ႏွစ္စဥ္ လူ ၁ ဒသမ ၃ သန္း ေသဆံုးေလ့ ရွိခဲ့ပါတယ္။

 

ပိုလီယိုေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ ကမာၻမွာ ၁၀၁ ခုသာ ရွိေတာ့

ပိုလီယိုေရာဂါဟာ အသက္ ၅ ႏွစ္ေအာက္ ကေလးငယ္ေတြမွာ ျဖစ္တတ္တဲ့ ေၾကာက္စရာ ေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး တစ္သက္လံုး မသန္စြမ္း ျဖစ္သြားေစႏိုင္ပါတယ္။ ပိုလီယိုေရာဂါ အျမစ္ျဖတ္ေရးကို ကမာၻတစ္ဝန္းမွာ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္က စတင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီကာလက တစ္ႏွစ္ကို ပိုလီယိုျဖစ္ပြားမႈ ၃ သိန္းခြဲအထိ ရွိပါတယ္။ ကာကြယ္ေဆး ထိုးေပးတဲ့ လုပ္ငန္းေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔လုပ္ၿပီး ေနာက္ အခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁၃ ရက္ေန႔အထိ ပိုလီယိုေရာဂါ ျဖစ္ပြားမႈ ၁၀၁ ခုသာ ရွိပါတယ္။ ကေလးငယ္ ၁ ဒသမ ၅ သန္းကို ေသေဘးကေန ကယ္တင္ႏိုင္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

 

ကမာၻမွာ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမႈ ၂၇ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလ်ာ့က်

Poor Indian children asking for food, India

ကမာၻ႔ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမႈကို တိုင္းတာဖို႔ ခက္ခဲ႐ႈပ္ေထြးေပမယ့္ ‘ႏိုင္ငံတကာ အစားအစာ မူဝါဒ သုေတသန အင္စတီက်ဳ’ (FPRI) က နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ တိုင္းတာဖို႔ ႀကိဳးစားခဲ့ပါတယ္။ အာဟာရ မျပည့္ဝမႈ၊ ကေလးေသဆံုးမႈႏႈန္း၊ ကေလးငယ္ ႀကီးထြားမႈႏႈန္းနဲ႔ ေမြးဖြားစဥ္ ကေလးေသဆံုးမႈႏႈန္း စတာေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းၿပီး တိုင္းတာကာ ‘ကမာၻ႔ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမႈ ညႊန္းကိန္း’ ကို ေရးဆြဲခဲ့ပါတယ္။
၁၉၉၁ ခုႏွစ္မွာ လူငါးဦးလွ်င္ တစ္ဦးႏႈန္း ၁၈ ဒသမ ၆ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ အစာေရစာ ဝလင္မႈ မရွိတာကို ေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။ ၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္မွာေတာ့ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလ်ာ့က်သြားပါတယ္။ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ၁၀ ဒသမ ၈ ရာခိုင္ႏႈန္း ျဖစ္ပါတယ္။ စုစုေပါင္း အတိုင္းအတာနဲ႔ ၂၇ ရာခိုင္ႏႈန္း ေလ်ာ့က်ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

 

၂၀၄၀ မွာ ဓာတ္ဆီနဲ႔ ဒီဇယ္သံုးကားေတြ ပိတ္ပင္မယ္လို႔ ၿဗိတိသွ် အစိုးရ ေၾကညာ

၂၀၄၀ ျပည့္ႏွစ္မွာ ကားလမ္းေပၚမွာ ေမာင္းေနတဲ့ ကားအားလံုးဟာ လွ်ပ္စစ္သံုးကားေတြ ျဖစ္ရမယ္လို႔ ၿဗိတိသွ် အစိုးရက ဒီႏွစ္ထဲမွာ ေၾကညာလိုက္ပါတယ္။ အဓိကအားျဖင့္ ကာဘြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ဓာတ္ေငြ႔ ထုတ္လႊတ္မႈကို ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဗာ္လ္ဗို (Volvo) ကားကုမၸဏီကေတာ့ လွ်ပ္စစ္ကားကို ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ကစၿပီး ထုတ္လုပ္ဖို႔ စီစဥ္ထားၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။

 

အမ်ိဳးသမီးေတြသာ ဦးစီးတဲ့ အီသီယိုးပီးယား ေလေၾကာင္းလိုင္း စတင္

ေလယာဥ္မွဴးကေန ေလယာဥ္မယ္အထိ အမ်ိဳးသမီးေတြခ်ည္း ပါတဲ့ အီသီယိုးပီးယား ေလေၾကာင္းလိုင္းကို ဒီႏွစ္ထဲမွာ စတင္လိုက္ပါတယ္။ ဘိုးအင္း 777 ကို ေမာင္းႏွင္မယ့္ ေလယာဥ္မႉးက အမ္ဆာလီ ဂူအာလူ ျဖစ္ၿပီး လက္ေထာက္က တီဂ်စ္ ကီဘရက္ ျဖစ္ပါတယ္။

 

ၿဗိတိန္မွာ ေက်ာက္မီးေသြး ကင္းလြတ္ေန႔ တစ္ရက္ ဖန္တီးခဲ့

ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံက ဧၿပီလထဲမွာ ၂၄ နာရီ ေက်ာက္မီးေသြး မသံုးဘဲေနတဲ့ ကင္းလြတ္ေန႔ ဖန္တီးႏိုင္ခဲ့ေၾကာင္း အမ်ိဳးသားဓာတ္အားေပးအဖြဲ႔က ေၾကညာပါတယ္။ ၿဗိတိန္မွာ စက္မႈေတာ္လွန္ေရး စတင္ၿပီးကတည္းက ပထမဆံုးအႀကိမ္ ၂၄ နာရီၾကာေအာင္ ေက်ာင္းမီးေသြး မသံုးဘဲ ေနခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

 

အားကစားသံုး ေျခတုရလို႔ ေပ်ာ္ရႊင္ေနတဲ့ မိန္းကေလးငယ္

ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံ၊ ဘာမင္ဂမ္မွာေနတဲ့ မိန္းကေလးငယ္ဟာ အားကစားသံုး ေျခတုရလို႔ ေပ်ာ္ရႊင္ၿပီး သူ႔သူငယ္ခ်င္းေတြကို ျပသခဲ့ပါတယ္။ အသက္ ခုနစ္ႏွစ္အရြယ္ အာႏူဟာ အားကစားသံုး ေျခတုနဲ႔ ေက်ာင္းသြားတက္ခဲ့ပါတယ္။ ေက်ာင္းမွာ သူငယ္ခ်င္းေတြကို သူရဲ႕ ေျခတု စြမ္းေဆာင္ႏိုင္မႈကို ၾကြားခဲ့ၿပီး ျမင္ရသူေတြ စိတ္ခ်မ္းသာခဲ့ၾကပါတယ္။

ကိုသင္ကာ

COVID-19 Dashboard by the Center for Systems Science and Engineering (CSSE) at Johns Hopkins University (JHU)