နော်ဝေနိုင်ငံ ပညာရေးနှင့် ထိတွေ့ခြင်း (နိဂုံး)

0
386

နော်ဝေနိုင်ငံ၏ပညာရေး ဆင့်ကဲ့တိုးတက်ပြောင်းလဲလာပုံ

နော်ဝေ ကျောင်းပညာရေးနှင့် ပတ်သက်၍ နော်ဝေနိုင်ငံတွင် ရှည်လျားသော နောက်ခံသမိုင်းရှိခဲ့သည်။ ၁၈ ရာစုအတွင်းက နိုင်ငံ့စီးပွားရေး အလွန်ဆိုရွားခဲ့သည်။ မည်သို့ဆိုစေကာမူ ကျောင်းပညာရေးကို အလွန် အရေးကြီးသည်ဟု ရှုမြင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် ကလေးအားလုံး ကျောင်းနေသင့်ပြီး ထိုကိစ္စအတွက် နိုင်ငံတော်က အကုန်အကျခံသင့်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
၁၈ ရာစု၏ ပထမရာစု တစ်ဝက်အတွင်းကပင် ယောကျ်ားလေးရော မိန်းကလေးပါ ကလေးအားလုံး အတွက် မသင်မနေရ အခမဲ့ပညာရေးကို ကျင့်သုံးနေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ရည်မှန်းချက်မှာ လူတိုင်း ခရစ်ယန်သမ္မာကျမ်းစာကို ကိုယ်တိုင်ဖတ်နိုင်စေရန် ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယန်ဘာသာ သင်ကြားပို့ချမှုကို လူတိုင်းရနိုင်စေရန်လည်း ဖြစ်သည်။

ထိုခေတ်အခါက နေ့စဉ်ကျောင်းတက်လေ့ မရှိခဲ့ပါ။ ကလေးများသည် ကျောင်းကို တစ်ရက်ခြား (သို့) တစ်နှစ်လျှင် သီတင်းပတ် အနည်းငယ်သာ တက်ခဲ့ကြသည်။

တဖြည်းဖြည်း ကျောင်းသင်ဘာသာရပ်များ ပိုများလာသည်။ ၁၉ ရာစု အစပိုင်းမှစပြီး စာရေးခြင်း၊ သချင်္ာနှင့် သီချင်း ကဲ့သို့သော ဘာသာများသည် မသင်မနေရ ဘာသာရပ်များဖြစ်ခဲ့သည်။

၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ကလေးတိုင်း အနည်းဆုံး ၇ နှစ် ကျောင်းနေရမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှစပြီး မသင်မနေရ ၁ဝ နှစ် ပညာရေးကိုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။

လွှတ်တော်၏ နိုင်ငံရေးမူဝါဒချမှတ်သူများက ကျောင်းအမျိုးမျိူးတွင် အသုံးပြှုသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများ အားလုံးကို အသိအမှတ်ပြှုလေ့ရှိသည်။ ဤနည်းဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းများတွင် သင်သောစာအားလုံးမှာ ထပ်တူနီးပါး တူညီလာခဲ့သည်။

၁၇၃၉ – ပထမဆုံး ကျောင်းများဆိုင်ရာ ဥပဒေ။ ခရစ်ယန်ဘာသာနှင့် စာဖတ်ခြင်းတို့သည် မသင်မနေရ ဘာသာများဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၈၂၇ – ကျောင်းများဆိုင်ရာ ဥပဒေသစ်။ စာရေးခြင်းနှင့် ဂဏန်းတွက်ခြင်းလည်း မသင်မနေရ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၈၂၂ – ကျောင်းဥပဒေသစ်၊ စာရေးခြင်းနှင့် သချင်္ာတွက်ခြင်းတို့ မသင်မနေရဘာသာ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆၉ – မသင်မနေရ ၉ နှစ်တာ အခြေခံပညာကျောင်း။
၁၉၉၇: မသင်မနေရ ၁ဝ နှစ်တာ အခြေခံပညာကျောင်း။

ကျောင်းသင်ရိုး
မသင်မနေရ ပညာရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ ခန့်အတွင်း ကျောင်းသင်ရိုးများ များစွာ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၈ ရာစုခေတ်က သင်ကြားမှုသည် ကျောင်းသာများကို ခရစ်ယန်ဘာသာအကြောင်း တတ်ကျွမ်းစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ထားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စာရေးခြင်း၊ တွက်ချက်ခြင်း၊ အချက်အပြှုတ်၊ အထည်ချုပ်ခြင်းနှင့် လက်သမားပညာကဲ့သို့သော အသုံးချပညာရပ် အမျိုးမျိုးကို ထည့်သွင်းလာခဲ့သည်။

သိမှတ်ဖွယ် အချက်အလက်များ


ယခုခေတ်တွင် သိမှတ်ဖွယ် အချက်အလက်များကို ရှာဖွေရန် အလွန်လွယ်ကူသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက ကလေးများ ကွန်ပျူတာကို သုံးနေကြသည်။ သင့်လျော်သော သိမှတ်ဖွယ်ရာများကိုသာ ကလေးများ ရှာဖွေရယူပြီး တွေ့ရှိသမျှကို စိစစ်လေ့လာရန်လိုကြောင်း သင်ပြပေးထားရန် အရေးကြီးသည်။ ကလေးများ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး လေ့လာကြံဆသင့်သည်။ သူတို့ရထားသော အချက်အလက်များကို အသုံးချရန်၊ အခက်အခဲ အမျိုးမျိုးကို ဖြေရှင်းတတ်ရန်နှင့် သူတပါးနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်တတ်ရန် သင်ယူစေရမည်။ ၎င်းအပြင် အချက်အလက် မှတ်သားရန်နှင့် အခြေခံ အရေးအဖတ်အတွက် ကျွမ်းကျင်စေရန် သင်ယူသင့်သည်။
နောက်ဆုံး အနေနှင့် တိုက်တွန်းခြင်တာကတော့ မိမိ၏ ဆရာမကြီး ဒေါ်ရီရီမြင့်၊ ဆရာမကြီး ဒေါ်နော်ရီဝင်းရွှေ တို့နှင့် ပြောသြည့်အတိုင်း ပညာရေးဆိုသည်မှာ လူမှုသိပ္ပံပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး သင်ကြားခြင်း သင်ယူခြင်းများနှင့် ဆက်နွယ်နေသည့် ကျွမ်းကျင်းမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းရပ်များကို ခေါ်ဆိုသည်။ တနည်းအားဖြင့် လက်ဆုပ်လက်ကိုင် မပြနိုင်သည့်၊ နက်နဲသိမ်မွေ့သည့် အသိဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို ပေးသော လုပ်ငန်းတစ်ရပ်လည်း ုဖစ်သည်။

သတငြးအခကွအြလကနြှင့ြ နညြးပညာခတြကှေီးတှငြ ပညာဗဟုတမွားကို ကွှမြးဝငစြရနြေ ကှိုးပမြးအားထုတြ နကှရေရုံမွှမက ထိုပညာရပမြွားကို ကောငြး၊ မကောငြး မှနြ၊ မမှနဆြုံးဖှတနြိုငရြေးသညလြညြး အရေးကှီးသည့ြ အခနြးကဏျဍတှငြ ပါဝငလြာသညြ။ ထို့အပှငြ ကိုယလြိုခငွသြည့ြ အခကွအြလကမြွားကို နိူကယြူနိုငစြှမြး၊ မညသြည့နြရောတှငြ ရှိနမှနြေး သိနိုငသြည့ြ အသိတရားသညလြညြး ပညာဟူ၍ ဆိုရပလေိမ့မြညြ။ ထို့အပှငြ ပညာရးဆိုသညမြှာ မွိူးဆကတြဈဆကမြှ နောကမြွိုးဆကြ တဈဆကသြို့ အဆင့ဆြင့ြ လကဆြင့ကြမြးနိုငစြှမြး “ပနြးတိုငြ’’ လညြး ရှိရမညြ ဖှဈပါသညြ။

မျက်မှောက်ခေတ် နော်ဝေအဖြစ် တွေ့မြင်နေရသော လူမှုဝန်ထမ်းလူ့ဘောင်၏ သမိုင်းကိုပြန်ကြည့်လျှင် သက်တမ်းနုနယ်သေးသော စနစ်တခုဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရမည်။
နော်ဝေ လူမှုဝန်ထမ်းလူ့ဘောင်သည် အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ လူမှုဖူလုံရေး ခံစားခွင့်အားလုံးကို နိုင်ငံတွင်း နေထိုင်သူတိုင်း ခံစားခွင့်ရှိသည်။ လွန်ခဲသော နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ကာလက ဤသို့မဟုတ်ပေ။ ထိုစဉ်က လူမှုထောက်ပံ့ရေးနိုင်ငံဟု ခေါ်နိုင်သောစနစ်တခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အချို့တဲ့ဆုံးနှင့် အဆင်းရဲဆုံးသူများသာ အစိုးရထံမှ အကူအညီရခဲ့ပြီး ဒေသအလိုက်လည်း ပေးသည့်အကူအညီချင်း များစွာကွာခြားခဲ့သည်။


လူမှုဖူလုံရေး ခံစားခွင့်အများစုသည် တဖြည်းဖြည်းချင်းသာ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့မှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက စတင်ခဲ့ပြီး ကျန်အများစုမှာ ထိုသည့်နောက်မှ ထည့်သွင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သို့သော် လူမှုဖူလုံရေး ခံစားခွင့်တခုမှာ ကာလကြာရှည်စွာကတည်းက ရှိလာခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ကလေးတိုင်းအခမဲ့ ကျောင်းနေခွင့်ရခဲ့သည်မှာ ၁၇၃၉ ခုနှစ်ကတည်းက ဖြစ်သည်။
အချို့လူမှုခံစားခွင့် အတော်များများမှာ အလုပ်သမားများက တောင်းဆိုတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြ၍ ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆ဝ – ရဝ တလျှောက် နိုင်ငံတော်က နိုင်ငံသားများ၏ လူမှုဖူလုံရေးအတွက် တာဝန်ရှိသည် ဟူသော နိုင်ငံရေး တစိတ်တဝမ်းတည်း ညီညွတ်မှု ရှိလာခဲ့ကြသည်။

“ပညာရေးဘောင်၏ ရည်မှန်းချက်မှာ အားလုံးအတွက်”
စိတ်လက်အေးချမ်းရေးနှင့် ပညာရေးခံစားခွင့် အားလုံးကို မျှတစွာခွဲဝေခံစားရေးတို့ ဖြစ်သည်။
ပညာရေးဘောင်ကို ယုံကြည်မှုပေါ်တွင် တည်ဆောက်သည်။
ပညာရေးဘောင်၏ အဓိက လုပ်ငန်းများမှာ –
– နိုင်ငံသားများ၏ ကျန်းမာရေး
– နိုင်ငံသားများ၏ ပညာရေး
– ကလေး ပြှုစုစောင့်ရှောက်ရေး
– သက်ကြီးရွယ်အိုနှင့် အခြားလိုအပ်သူများကို ပြှုစုစောင့်ရှောက်ရေး
– နိုင်ငံသားတို့၏ ငွေရေးကြေးရေး စိတ်အေးနိုင်စေရန်တို့ ဖြစ်ပါသည်။

ပညာရေးနှင့် လူ့လောက ကောင်းစွာလည်ပတ်ရန် အရေးကြီးသော လိုအပ်ချက်မှာ ယုံကြည်မှု ဖြစ်သည်။ ယုံကြည်မှုဆိုသည်မှာ တစ်ဦးတစေ်ယာက်ပေါ်တွင် စိတ်ချနိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ မိမိတို၏့ လိုအပ်သည့်အခါ ပညာရေးဘောင်၏ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များက ကောင်းစွာ အလုပ်လုပ်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်နိုင်ပါသည်။ ပြည်သူတို့အနေနှင့် မိမိတို့ သားသမီးများ ပညာရေး၏ အသီးအပွင့်ကောင်းများ ခံစားခွင့်များကို အလွဲသုံးစား မလုပ်မိအောင် ပြည်သူများအနေနှင့် အမှန်ကိုသာ ယုံကြည်ထိုက်သည့် အနေအထားတွင် ရှိသင့်သည်။

ပညာရေးကို အကျယ်ပြန့်ဆုံး ပြောရလျှင် မွေးသည်မှ သေသည်အထိ ဖြစ်စဉ်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ အချို့ကလည်း ပညာရေးသည် မမွေးမီကတည်းက အသည်ဟု ဆိုပါသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အချို့သော မိဘများသည် မိမိတို့ကလေးများကို မမွေးမီ ဝမ်းကြာတိုက်အတွင်းကပင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သီချင်းများ နားထောင်ခိုင်းခြင်း၊ စာများဖတ်ပြခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်လာကြသည်။ ပညာရေးဟု ဆိုလိုက်လျှင် အစဉ်အလာ ပညာရေးကိုလည်း ပြောရမည်ဖြစ်သည်။ အစဉ်အလာ ပညာရေးဆိုသည်မှာ အတွေ့အကြုံကို အလေးထားသည့် ပညာရေးဖြစ်သည်။ တတ်ကျွမ်းမှု၊ နားလည်မှုတို့ကို နေ့စဉ်အတွေ့အကြုံများဖြင့် တစ်ဖြည်းဖြည်း တည်ဆောက်ခဲ့ရသည့် ပညာရေးမျိုးဖြစ်သည်။

မိမိလူတစ်ဦးချင်းအနေဖြင့် အစဉ်အလာ မဟုတ်သည့် ပညာရေးသည်လည်း အသီးသီတွင် သူ့နည်းသူ့ဟန်ဖြင့် ရှိနေနိုင်ပါသည်။ မိသားစုများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်သည် လူတစ်ဦးချင်းစီအတွက် သီခြား လွှမ်းမိုးနိုင်သည့် အစဉ်အလာ မဟုတ်သော ပညာရေးဖြစ်သည်။
၂၀ ရာစုတွင် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ပညာရေးက နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် လိုက်ပါဖွံ့ဖြိုးလာပြန်သည်။ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ လုပ်ငန်းခွင်ကျွမ်းကျင်သူများ ပေါ်ထွန်းရေးသည် အစဉ်အလာ ပညာရေးထက် လူသားတို့၏ ဆန္ဒအရ ထပ်မံတောင်းဆိုလာသည့် ပညာရေးစနစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လုပ်ခွင်ပညာရေး၊ အလုပ်လုပ်ရင်း ပညာသင်ရေး၊ လုပ်သားပညာရေးသည် နောက်ဆက်တွဲ ပေါ်ထွန်းလာသည့်စနစ်များ ဖြစ်ပါသည်။

မိမိလညြး ဒီနှဈကစပှီး နောကဆြုံး နောဝြနေိုငငြံ၏ ကောလိပပြညာရေး ပှီးဆုံးတော့မှာ ဖှဈပါသညြ။ ပညာရေးဟာ လူသားအားလုံးအတှကြ တိုးတကြ တိုးတကကြှောငြး ဘဝအတှကြ မရှိမဖှဈတဲ့ မဟာအခှင့အြရေးကှီး ဖှဈတာကှောင့ြ လူတိုငြးနီးပါး ကှိုးစားအားထုတသြင့ပြါကှောငြး တိုကတြှနြးရငြး ပညာရေးဖှင့ြ လောကကှီးကို အလှဆငနြိုငကြှပါစေ။
အားလုံးကနွြးမာ ခမွြးသာကှပါစေ။
ရှှဝေါရောငြ အရှငထြာဝရ (နောဝြေ)

နောျဝနေိုငျငံ ပညာရေးနှငျ့ ထိတှေ့ခွငျး (နိဂုံး)

နော်ဝေနိုင်ငံ၏ပညာရေး ဆင့်ကဲ့တိုးတက် ပြောင်းလဲလာပုံ

နော်ဝေ ကျောင်းပညာရေးနှင့် ပတ်သက်၍ နော်ဝေနိုင်ငံတွင် ရှည်လျားသော နောက်ခံသမိုင်းရှိခဲ့သည်။ ၁၈ ရာစုအတွင်းက နိုင်ငံ့စီးပွားရေး အလွန်ဆိုရွားခဲ့သည်။ မည်သို့ဆိုစေကာမူ ကျောင်းပညာရေးကို အလွန် အရေးကြီးသည်ဟု ရှုမြင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် ကလေးအားလုံး ကျောင်းနေသင့်ပြီး ထိုကိစ္စအတွက် နိုင်ငံတော်က အကုန်အကျခံသင့်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ 

  • ၁၈ ရာစု၏ ပထမရာစု တစ်ဝက်အတွင်းကပင် ယောကျ်ားလေးရော မိန်းကလေးပါ ကလေးအားလုံး အတွက် မသင်မနေရ အခမဲ့ပညာရေးကို ကျင့်သုံးနေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ရည်မှန်းချက်မှာ လူတိုင်း ခရစ်ယန်သမ္မာကျမ်းစာကို ကိုယ်တိုင်ဖတ်နိုင်စေရန် ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယန်ဘာသာ သင်ကြားပို့ချမှုကို လူတိုင်းရနိုင်စေရန်လည်း ဖြစ်သည်။
  • ထိုခေတ်အခါက နေ့စဉ်ကျောင်းတက်လေ့ မရှိခဲ့ပါ။ ကလေးများသည် ကျောင်းကို တစ်ရက်ခြား (သို့) တစ်နှစ်လျှင် သီတင်းပတ် အနည်းငယ်သာ တက်ခဲ့ကြသည်။
  • တဖြည်းဖြည်း ကျောင်းသင်ဘာသာရပ်များ ပိုများလာသည်။ ၁၉ ရာစု အစပိုင်းမှစပြီး စာရေးခြင်း၊ သင်္ချာနှင့် သီချင်း ကဲ့သို့သော ဘာသာများသည် မသင်မနေရ ဘာသာရပ်များဖြစ်ခဲ့သည်။
  • ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ကလေးတိုင်း အနည်းဆုံး ၇ နှစ် ကျောင်းနေရမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှစပြီး မသင်မနေရ ၁ဝ နှစ် ပညာရေးကိုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
  • လွှတ်တော်၏ နိုင်ငံရေးမူဝါဒချမှတ်သူများက ကျောင်းအမျိုးမျိူးတွင် အသုံးပြှုသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများ အားလုံးကို အသိအမှတ်ပြှုလေ့ရှိသည်။ ဤနည်းဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းများတွင် သင်သောစာအားလုံးမှာ ထပ်တူနီးပါး တူညီလာခဲ့သည်။

၁၇၃၉ – ပထမဆုံး ကျောင်းများဆိုင်ရာ ဥပဒေ။ ခရစ်ယန်ဘာသာနှင့် စာဖတ်ခြင်းတို့သည် မသင်မနေရ ဘာသာများဖြစ်ခဲ့သည်။

၁၈၂၇ – ကျောင်းများဆိုင်ရာ ဥပဒေသစ်။ စာရေးခြင်းနှင့် ဂဏန်းတွက်ခြင်းလည်း မသင်မနေရ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၁၈၂၂ – ကျောင်းဥပဒေသစ်၊ စာရေးခြင်းနှင့် သင်္ချာတွက်ခြင်းတို့ မသင်မနေရဘာသာ ဖြစ်လာသည်။

၁၉၆၉ – မသင်မနေရ ၉ နှစ်တာ အခြေခံပညာကျောင်း။

၁၉၉၇: မသင်မနေရ ၁ဝ နှစ်တာ အခြေခံပညာကျောင်း။

ကျောင်းသင်ရိုး

မသင်မနေရ ပညာရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ ခန့်အတွင်း ကျောင်းသင်ရိုးများ များစွာ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၈ ရာစုခေတ်က သင်ကြားမှုသည် ကျောင်းသာများကို ခရစ်ယန်ဘာသာအကြောင်း တတ်ကျွမ်းစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ထားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စာရေးခြင်း၊ တွက်ချက်ခြင်း၊ အချက်အပြှုတ်၊ အထည်ချုပ်ခြင်းနှင့် လက်သမားပညာကဲ့သို့သော အသုံးချပညာရပ် အမျိုးမျိုးကို ထည့်သွင်းလာခဲ့သည်။

သိမှတ်ဖွယ် အချက်အလက်များ

ယခုခေတ်တွင် သိမှတ်ဖွယ် အချက်အလက်များကို ရှာဖွေရန် အလွန်လွယ်ကူသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက ကလေးများ ကွန်ပျူတာကို သုံးနေကြသည်။ သင့်လျော်သော သိမှတ်ဖွယ်ရာများကိုသာ ကလေးများ ရှာဖွေရယူပြီး တွေ့ရှိသမျှကို စိစစ်လေ့လာရန်လိုကြောင်း သင်ပြပေးထားရန် အရေးကြီးသည်။ ကလေးများ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး လေ့လာကြံဆသင့်သည်။ သူတို့ရထားသော အချက်အလက်များကို အသုံးချရန်၊ အခက်အခဲ အမျိုးမျိုးကို ဖြေရှင်းတတ်ရန်နှင့် သူတပါးနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်တတ်ရန် သင်ယူစေရမည်။ ၎င်းအပြင် အချက်အလက် မှတ်သားရန်နှင့် အခြေခံ အရေးအဖတ်အတွက် ကျွမ်းကျင်စေရန် သင်ယူသင့်သည်။

 နောက်ဆုံး အနေနှင့် တိုက်တွန်းခြင်တာကတော့ မိမိ၏ ဆရာမကြီး ဒေါ်ရီရီမြင့်၊ ဆရာမကြီး ဒေါ်နော်ရီဝင်းရွှေ တို့နှင့် ပြောသြည့်အတိုင်း ပညာရေးဆိုသည်မှာ လူမှုသိပ္ပံပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး သင်ကြားခြင်း သင်ယူခြင်းများနှင့် ဆက်နွယ်နေသည့် ကျွမ်းကျင်းမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းရပ်များကို ခေါ်ဆိုသည်။ တနည်းအားဖြင့် လက်ဆုပ်လက်ကိုင် မပြနိုင်သည့်၊ နက်နဲသိမ်မွေ့သည့် အသိဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို ပေးသော လုပ်ငန်းတစ်ရပ်လည်း ုဖစ်သည်။

သတငျးအခကြျအလကျနှငျ့ နညျးပညာခတျေကွီးတှငျ  ပညာဗဟုတမြားကို ကြှမျးဝငျစရေနျ ကွိုးပမျးအားထုတျ နကွေရရုံမြှမက ထိုပညာရပျမြားကို ကောငျး၊ မကောငျး မှနျ၊ မမှနျဆုံးဖွတျနိုငျရေးသညျလညျး အရေးကွီးသညျ့ အခနျးကဏ်ဍတှငျ ပါဝငျလာသညျ။ ထို့အပွငျ ကိုယျလိုခငြျသညျ့ အခကြျအလကျမြားကို နိူကျယူနိုငျစှမျး၊ မညျသညျ့နရောတှငျ ရှိနမှေနျး သိနိုငျသညျ့ အသိတရားသညျလညျး ပညာဟူ၍ ဆိုရပလေိမျ့မညျ။ ထို့အပွငျ ပညာရးဆိုသညျမှာ မြိူးဆကျတဈဆကျမှ နောကျမြိုးဆကျ တဈဆကျသို့ အဆငျ့ဆငျ့ လကျဆငျ့ကမျးနိုငျစှမျး “ပနျးတိုငျ’’ လညျး ရှိရမညျ ဖွဈပါသညျ။

မျက်မှောက်ခေတ် နော်ဝေအဖြစ် တွေ့မြင်နေရသော လူမှုဝန်ထမ်းလူ့ဘောင်၏ သမိုင်းကိုပြန်ကြည့်လျှင် သက်တမ်းနုနယ်သေးသော စနစ်တခုဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရမည်။

နော်ဝေ လူမှုဝန်ထမ်းလူ့ဘောင်သည် အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ လူမှုဖူလုံရေး ခံစားခွင့်အားလုံးကို နိုင်ငံတွင်း နေထိုင်သူတိုင်း ခံစားခွင့်ရှိသည်။ လွန်ခဲသော နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ကာလက ဤသို့မဟုတ်ပေ။ ထိုစဉ်က လူမှုထောက်ပံ့ရေးနိုင်ငံဟု ခေါ်နိုင်သောစနစ်တခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အချို့တဲ့ဆုံးနှင့် အဆင်းရဲဆုံးသူများသာ အစိုးရထံမှ အကူအညီရခဲ့ပြီး ဒေသအလိုက်လည်း ပေးသည့်အကူအညီချင်း များစွာကွာခြားခဲ့သည်။

လူမှုဖူလုံရေး ခံစားခွင့်အများစုသည် တဖြည်းဖြည်းချင်းသာ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့မှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက စတင်ခဲ့ပြီး ကျန်အများစုမှာ ထိုသည့်နောက်မှ ထည့်သွင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

သို့သော် လူမှုဖူလုံရေး ခံစားခွင့်တခုမှာ ကာလကြာရှည်စွာကတည်းက ရှိလာခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ကလေးတိုင်းအခမဲ့ ကျောင်းနေခွင့်ရခဲ့သည်မှာ ၁၇၃၉ ခုနှစ်ကတည်းက ဖြစ်သည်။

အချို့လူမှုခံစားခွင့် အတော်များများမှာ အလုပ်သမားများက တောင်းဆိုတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြ၍ ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆ဝ – ၇ဝ တလျှောက် နိုင်ငံတော်က နိုင်ငံသားများ၏ လူမှုဖူလုံရေးအတွက် တာဝန်ရှိသည် ဟူသော နိုင်ငံရေး တစိတ်တဝမ်းတည်း ညီညွတ်မှု ရှိလာခဲ့ကြသည်။

“ပညာရေးဘောင်၏ ရည်မှန်းချက်မှာ အားလုံးအတွက်”

စိတ်လက်အေးချမ်းရေးနှင့် ပညာရေးခံစားခွင့် အားလုံးကို မျှတစွာခွဲဝေခံစားရေးတို့ ဖြစ်သည်။

ပညာရေးဘောင်ကို ယုံကြည်မှုပေါ်တွင် တည်ဆောက်သည်။

ပညာရေးဘောင်၏ အဓိက လုပ်ငန်းများမှာ –

– နိုင်ငံသားများ၏ ကျန်းမာရေး

– နိုင်ငံသားများ၏ ပညာရေး

– ကလေး ပြှုစုစောင့်ရှောက်ရေး

– သက်ကြီးရွယ်အိုနှင့် အခြားလိုအပ်သူများကို ပြှုစုစောင့်ရှောက်ရေး

– နိုင်ငံသားတို့၏ ငွေရေးကြေးရေး စိတ်အေးနိုင်စေရန်တို့ ဖြစ်ပါသည်။

ပညာရေးနှင့် လူ့လောက ကောင်းစွာလည်ပတ်ရန် အရေးကြီးသော လိုအပ်ချက်မှာ ယုံကြည်မှု ဖြစ်သည်။ ယုံကြည်မှုဆိုသည်မှာ တစ်ဦးတစေ်ယာက်ပေါ်တွင် စိတ်ချနိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ မိမိတို၏့ လိုအပ်သည့်အခါ ပညာရေးဘောင်၏ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များက ကောင်းစွာ အလုပ်လုပ်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်နိုင်ပါသည်။ ပြည်သူတို့အနေနှင့် မိမိတို့ သားသမီးများ ပညာရေး၏ အသီးအပွင့်ကောင်းများ ခံစားခွင့်များကို အလွဲသုံးစား မလုပ်မိအောင် ပြည်သူများအနေနှင့် အမှန်ကိုသာ ယုံကြည်ထိုက်သည့် အနေအထားတွင် ရှိသင့်သည်။

ပညာရေးကို အကျယ်ပြန့်ဆုံး ပြောရလျှင် မွေးသည်မှ သေသည်အထိ ဖြစ်စဉ်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ အချို့ကလည်း ပညာရေးသည် မမွေးမီကတည်းက အသည်ဟု ဆိုပါသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အချို့သော မိဘများသည် မိမိတို့ကလေးများကို မမွေးမီ ဝမ်းကြာတိုက်အတွင်းကပင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သီချင်းများ နားထောင်ခိုင်းခြင်း၊ စာများဖတ်ပြခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်လာကြသည်။ ပညာရေးဟု ဆိုလိုက်လျှင် အစဉ်အလာ ပညာရေးကိုလည်း ပြောရမည်ဖြစ်သည်။ အစဉ်အလာ ပညာရေးဆိုသည်မှာ အတွေ့အကြုံကို အလေးထားသည့် ပညာရေးဖြစ်သည်။ တတ်ကျွမ်းမှု၊ နားလည်မှုတို့ကို နေ့စဉ်အတွေ့အကြုံများဖြင့် တစ်ဖြည်းဖြည်း တည်ဆောက်ခဲ့ရသည့် ပညာရေးမျိုးဖြစ်သည်။

မိမိလူတစ်ဦးချင်းအနေဖြင့် အစဉ်အလာ မဟုတ်သည့် ပညာရေးသည်လည်း အသီးသီတွင် သူ့နည်းသူ့ဟန်ဖြင့် ရှိနေနိုင်ပါသည်။ မိသားစုများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်သည် လူတစ်ဦးချင်းစီအတွက် သီခြား လွှမ်းမိုးနိုင်သည့် အစဉ်အလာ မဟုတ်သော ပညာရေးဖြစ်သည်။

၂၀ ရာစုတွင် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ပညာရေးက နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် လိုက်ပါဖွံ့ဖြိုးလာပြန်သည်။ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ လုပ်ငန်းခွင်ကျွမ်းကျင်သူများ ပေါ်ထွန်းရေးသည် အစဉ်အလာ ပညာရေးထက် လူသားတို့၏ ဆန္ဒအရ ထပ်မံတောင်းဆိုလာသည့် ပညာရေးစနစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လုပ်ခွင်ပညာရေး၊ အလုပ်လုပ်ရင်း ပညာသင်ရေး၊ လုပ်သားပညာရေးသည် နောက်ဆက်တွဲ ပေါ်ထွန်းလာသည့်စနစ်များ ဖြစ်ပါသည်။

မိမိလည်း ဒီနှစ်ကစပြီး နောက်ဆုံး နော်ဝေနိုင်ငံ၏ ကောလိပ်ပညာရေး ပြီးဆုံးတော့မှာ ဖြစ်ပါသည်။ ပညာရေးဟာ လူသားအားလုံးအတွက် တိုးတက် တိုးတက်ကြောင်း ဘဝအတွက် မရှိမဖြစ်တဲ့ မဟာအခွင့်အရေးကြီး ဖြစ်တာကြောင့် လူတိုင်းနီးပါး ကြိုးစားအားထုတ်သင့်ပါကြောင်း တိုက်တွန်းရင်း ပညာရေးဖြင့် လောကကြီးကို အလှဆင်နိုင်ကြပါစေ။

အားလုံးကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေ။

ရွှေဝါရောင် အရှင်ထာဝရ (နော်ဝေ)

(Data Credit to MOH & COVID-19 Myanmar Surveillance dataset By Ko Kyaw Myint Oo and Dr Nyein Chan Ko Ko) COVID-19 Dashboard by the Center for Systems Science and Engineering (CSSE) at Johns Hopkins University (JHU)