ျမစ္ဆံုအေရး ေဆြးေႏြးအေျဖရွာဖို႔ အခ်ိန္တန္ၿပီ

0
424

ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အဓိကျမစ္ႀကီး ေလးသြယ္ထဲမွာ ဧရာ၀တီျမစ္ဟာ အရွည္လ်ားဆံုး ျမစ္တစ္စင္းျဖစ္သလို ကိုယ့္ႏိုင္ငံထဲမွာပဲ ျမစ္ဖ်ားခံရာေနရာကေန ပင္လယ္ထဲအထိ စီး၀င္တဲ့ျမစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ဧရာ၀တီျမစ္ကိုအေျချပဳၿပီး ေပၚေပါက္လာခဲ့ရတဲ့ ၿမိဳ႕ရြာေတြ အမ်ားအျပားရွိသလို လူအမ်ားစုရဲ႕ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းမႈဟာလည္း ဧရာ၀တီျမစ္အေပၚ မူတည္ေနပါတယ္။

ကမၻာေပၚမွာ ကၽြန္မတို႔ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဒဏ္ အခံရဆံုး ဒုတိယလိုက္တဲ့ ႏုိင္ငံျဖစ္လာတာနဲ႔အတူ အဲဒီေျပာင္း လဲမႈဟာ ဧရာ၀တီျမစ္ကိုလည္း သက္ေရာက္မႈ ရွိလာပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ မဆင္မျခင္ သစ္ခုတ္လဲွမႈ၊ သတၱဳတူးေဖာ္မႈေတြေၾကာင့္ ဧရာ၀တီဟာ ေႏြရာသီမွာ ေရနည္းပါး၊ သဲေသာင္ေတြ ေပၚထြန္းၿပီး မိုးတြင္းမွာ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈနဲ႔ ေတြ႕ႀကံဳရပါေတာ့တယ္။

ဒီအခ်ိန္မွာပဲ ဧရာ၀တီျမစ္ စတင္စီးဆင္းရာ ေမခနဲ႔ မလိချမစ္ေပါင္းဆံုရာ ကခ်င္ျပည္နယ္၊ ျမစ္ဆံုေဒသမွာ ေရအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္ဖို႔ ျမစ္ဆံုေရအားလွ်ပ္စစ္ စီမံကိန္းအတြက္ ျမစ္ဆံုဆည္ တည္ေဆာက္ဖို႔ စီစဥ္ေနမႈကို အၿပီးတိုင္ ရပ္ဆိုင္းပစ္ဖို႔ ေဒသခံေတြက လိုလား ေနၾကပါတယ္။ ျမစ္ဆံုေရကာတာ စီမံကိန္းကို ေဒသခံေတြ ရဲ႕ သေဘာဆႏၵမပါ၀င္ဘဲနဲ႔ စစ္အစိုးရလက္ထက္မွာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက CPI (တ႐ုတ္စြမ္းအင္ရင္းႏွီးျမႇပ္ႏွံမႈေကာ္ပိုေရးရွင္း)နဲ႔ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့တာပါ။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီစာခ်ဳပ္ထဲမွာ ဘယ္လိုသေဘာတူညီခ်က္ေတြ ပါ၀င္သလဲဆိုတာ ျပည္သူေတြ သိခြင့္မရေသးတာက ျပႆနာတစ္ရပ္ ျဖစ္ေနဆဲပါ။

myanmar_-_kachin_myitsone_dam_ok

ျမစ္ဆံုေရကာတာ စီမံကိန္းကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ရင္ ကခ်င္ျပည္နယ္က လူထုသာမက ဧရာ၀တီ ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚေဒသက လူထုအထိ ထိခိုက္ခံစားရမွာပါ။ ရရွိလာမယ့္ လွ်ပ္စစ္ကို ျမန္မာလူထုက သံုးစြဲရမွာက မျဖစ္သေလာက္ပမာဏသာျဖစ္ၿပီး တ႐ုတ္ ႏုိင္ငံကိုပဲ ပို႔ေဆာင္မွာမို႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိခိုက္ႏုိင္ေျချမင့္မားတဲ့ စီမံကိန္းကို လူထုက သေဘာမတူ ကန္႔ကြက္ေနတာပါ။ လူထုရဲ႕ ကန္႔ကြက္မႈေတြေၾကာင့္ သမၼတဦးသိန္းစိန္ လက္ထက္(၂၀၁၁)ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလမွာ သူ႔လက္ထက္မွာ စီမံကိန္း ရပ္ခိုင္းထားမယ္လို႔ ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။

(၂၀၁၆)ခုႏွစ္ ဧၿပီလမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ဦးေဆာင္တဲ့ အရပ္သားအစိုးရတက္လာၿပီးတဲ့ေနာက္ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းကို ျပန္လည္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခ်င္တာကို တ႐ုတ္ဘက္က အရိပ္အျမြက္ျပလာခဲ့ပါတယ္။ ျပည္သူေရြးေကာက္တဲ့ အစိုးရလက္ထက္မွာ ျပည္သူ႔အသံ နားေထာင္ရမွာမို႔ ျမစ္ဆံုစီမံကိန္း ဆက္လုပ္သင့္၊ မလုပ္သင့္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အႀကံျပဳမယ့္ ေကာ္မရွင္တစ္ရပ္ကို ၾသဂုတ္ ၁၂ ရက္က ဖြဲ႕စည္းေပးခဲ့ပါတယ္။ “ဧရာ၀တီျမစ္ဆံု ျမစ္ညာျမစ္၀ွမ္း ေရအားလွ်ပ္စစ္ စီမံကိန္းမ်ား ေလ့လာစိစစ္သံုးသပ္ေရးေကာ္မရွင္” ဟာ သူတို႔ရဲ႕ ေတြ႕ရွိခ်က္ေတြကို ႏုိ၀င္ဘာလထဲမွာပဲ အစီရင္ခံစာ တင္ရေတာ့မွာပါ။

သိပ္မၾကာမီက ျမစ္ဆံုေဒသကို Myanmar Green Network (ျမန္မာအစိမ္းေရာင္ကြန္ရက္)ရဲ႕ အစီအစဥ္နဲ႔ ေရာက္ရွိခဲ့ရာမွာ ေမချမစ္ကို အထက္ပိုင္းမွာ တရားမ၀င္ ေရႊတူးေဖာ္ေနတာကိုပါ ေတြ႕ရွိခဲ့ရပါတယ္။ သာ ယာလွပတဲ့ ျမစ္ဆံုဟာ ကခ်င္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ တန္ဖိုးမျဖတ္ႏိုင္တဲ့ သမုိင္း၀င္ေနရာျဖစ္သလို ျမစ္ဆံုဆည္ တည္ေဆာက္မယ့္ကိစၥကို အေတြးနဲ႔တင္ လက္မခံႏုိင္ပါဘူးလို႔ ကခ်င္အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္က မ်က္ရည္၀ဲၿပီး ကၽြန္မကို ေျပာျပပါတယ္။ ဒါတင္မကေသးပါဘူး ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္း ေနထိုင္လုပ္ကုိင္ စားေသာက္ေနၾကတဲ့ မလိဇြပ္၊ တန္ဖဲ၊ လဖ်ဲ႕၊ ေဒါင္ပန္၊ က်ိန္ခရန္ ရြာေတြက ျပည္သူေတြဟာ သူတို႔သေဘာဆႏၵမပါဘဲ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ကတည္း က CPI ကုမၸဏီက စီစဥ္ေပးတဲ့”ေအာင္ျမင္သာ” နဲ႔ “မလိယန္” ရြာေတြဆီ ေျပာင္းေရႊ႕ခံခဲ့ရပါတယ္။

ေျပာင္းေရႊ႕ခံခဲ့ရၿပီး ငါးႏွစ္ေက်ာ္ၾကာလာတဲ့အထိ မူလရြာေတြမွာ ျပန္လည္ေနထုိင္ခြင့္မရေသးဘဲ ေျမေနရာ က်ဥ္းေျမာင္းမႈ၊ ေဆာက္လုပ္ေပးထားတဲ့ ေနအိမ္ေတြရဲ႕ ႀက့ံခိုင္မႈအားနည္းမႈေတြေၾကာင့္ အခက္အခဲမ်ိဳးစံု ေတြ႕ႀကံဳေနရဆဲပဲလို႔ ေျပာျပၾကပါတယ္။ ျမစ္ဆံုေဒသတစ္၀ုိက္ဟာ ဇီ၀မ်ိဳးကြဲ (Biodiversity) ၾကြယ္၀တဲ့ ေနရာျဖစ္သလို ဆည္တည္ေဆာက္ခဲ့ရင္ ဇီ၀မ်ိဳးကြဲေတြ ေပ်ာက္ကြယ္ သြားႏိုင္မႈ၊ ရာသီဥတု ေဖာက္ျပန္မႈေတြ ေတြ႕ႀကံဳရမွာ မလြဲပါဘူး။

myitsone-dam-project-on-i-009

ျမစ္ဆံုဆည္ဟာ ႀကီးမားတဲ့ ဆည္အမ်ိဳးအစားျဖစ္သလို ဆည္ရဲ႕ႀကံ့ခိုင္အားနည္းခဲ့ရင္ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕ ဟာ ေရလႊမ္းခံရမယ့္ အလား အလာမ်ားေနတာမို႔ ေဒသခံေတြ စိုးရိမ္ေနၾကတာပါ။ ဆည္ထဲမွာ ေရသိုေလွာင္လိုက္လို႔ ျမစ္၀ကၽြန္းေပၚေဒသဆီ ျမစ္ေရအေရာက္ နည္းၿပီး ေရငန္၀င္ေရာက္မႈနဲ႔အတူ စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းေတြ ထိခိုက္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဧရာ၀တီျမစ္ထဲမွာ ငါး၊ ပုဇြန္ အပါအ၀င္ ေရေနသတၱ၀ါေတြ ရွားပါးသြားႏိုင္သလို ေရေၾကာင္းသယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးမွာပါ ေႏွာင့္ေႏွးမႈေတြ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဆည္ တည္ေဆာက္ခဲ့ရင္ ေရထဲမွာ ေအာက္ဆီဂ်င္ပမာဏ ေလ်ာ့နည္းသြားႏိုင္သလို ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုဒ္ ပမာဏ မ်ားလာႏုိင္တာမို႔ စိုးရိမ္စရာပါ။

စီမံကိန္းတစ္ခု လုပ္ေဆာင္သင့္၊ မလုပ္ေဆာင္သင့္ဆိုတာ အဲဒီစီမံကိန္းက အဲဒီႏိုင္ငံရဲ႕ ျပည္သူေတြအေပၚ ဘယ္ေလာက္အထိ အက်ိဳးျပဳ၊ မျပဳဆိုတဲ့အခ်က္နဲ႔ ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ ျမစ္ဆံုဆည္ စီမံကိန္းဟာ ေဒသခံ ျပည္သူေတြအတြက္သာမက တစ္ႏိုင္ငံလံုးက ျပည္သူေတြအတြက္ပါ ေကာင္းက်ိဳးထက္ ဆိုးက်ိဳးမ်ားေနတာမို႔ မတည္ေဆာက္သင့္ဘူးဆိုတာ ေပၚလြင္ထင္ရွားေနပါတယ္။ စစ္ကိုင္း ျပတ္ေရြ႕ေၾကာနဲ႔ ျမစ္ဆံုဟာ နီးကပ္ေနတဲ့အတြက္ ဆည္ရဲ႕ဖိအားေၾကာင့္ ငလ်င္ေတြ လႈပ္ႏုိင္တာကို ေမ့မထားသင့္ပါဘူး။

တကယ္ေတာ့ ေရအားလွ်ပ္စစ္အတြက္ ႀကီးမားတဲ့ ဆည္ေတြ တည္ေဆာက္တာဟာ ဆိုးက်ဳိးပဲမ်ားတာမို႔ ကမၻာေပၚမွာလည္း ဆည္ႀကီးေတြ မတည္ေဆာက္ဖို႔ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးသမားေတြက ကန္႔ ကြက္ေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ဆိုလာလို႔ေခၚတဲ့ ေနေရာင္ျခည္စြမ္းအင္၊ ေလစြမ္းအင္၊ Biomass လို႔ေခၚတဲ့ ဇီ၀စြမ္းအင္၊ Geo Thermal လို႔ေခၚတဲ့ ဘူမိအပူ စြမ္းအင္ ေတြနဲ႔ စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္ႏုိင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြ ရွိေနတယ္လို႔ WWF မွာ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ ဦးရႊန္းစိုဦးက ရွင္းျပပါတယ္။ ေရအား လွ်ပ္စစ္ကေန စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္ဖို႔ အနည္းဆံုး (၈)ႏွစ္ခန္႔ ၾကာျမင့္ႏိုင္ေပမယ့္ ေလနဲ႔ေနေရာင္ျခည္ရင္းျမစ္ေတြကေန စြမ္းအင္ ထုတ္လုပ္ဖို႔ (၁)ႏွစ္ပဲ အခ်ိန္ယူရတယ္လို႔ သူက ရွင္းျပပါတယ္။

စီမံကိန္းတစ္ခု လုပ္ေဆာင္သင့္၊ မလုပ္ေဆာင္သင့္ဆိုတာ အဲဒီစီမံကိန္းက အဲဒီႏိုင္ငံရဲ႕ ျပည္သူေတြအေပၚ ဘယ္ေလာက္အထိ အက်ိဳးျပဳ၊ မျပဳဆိုတဲ့အခ်က္နဲ႔ ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ ျမစ္ဆံုဆည္ စီမံကိန္းဟာ ေဒသခံ ျပည္သူေတြအတြက္သာမက တစ္ႏိုင္ငံလံုးက ျပည္သူေတြအတြက္ပါ ေကာင္းက်ိဳးထက္ ဆိုးက်ိဳးမ်ားေနတာမို႔ မတည္ေဆာက္သင့္ဘူးဆိုတာ ေပၚလြင္ထင္ရွားေနပါတယ္။

ျမစ္ဆံုစီမံကိန္းလို႔ဆိုေပမယ့္ CPI ကေန တည္ေဆာက္ဖို႔ စီစဥ္ထားတဲ့ ေရကာတာေတြက ျမစ္ဆံုမွာ တစ္ခု၊ ေမချမစ္ေပၚမွာ ေရကာတာ ငါးခု၊ မလိချမစ္ေပၚမွာ ေရကာတာ တစ္ခုျဖစ္လို႔ စုစုေပါင္း(၇)ခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဧရာ၀တီျမစ္ အစျပဳရာ ေရေ၀ေရလဲ ေဒသေတြက သစ္ေတာေတြပါ ျပဳန္းတီးမွာျဖစ္ၿပီး စိုက္္ပ်ိဳးေမြးျမဴ ေရးလုပ္ငန္းေတြ ထိခိုက္မႈ၊ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္မႈ၊ ေရႀကီးေရလွ်ံမႈေတြ မလြဲမေသြျဖစ္ေပၚလာမွာပါ။ ျမစ္ဆံဳဟာ ကခ်င္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ Cultural Heartland (ယဥ္ေက်းမႈ ႏွလံုးသည္းပြတ္ေဒသ) ျဖစ္တာမို႔ ျမစ္ဆံုေရကာတာ စီမံကိန္းကို ဘယ္လိုမွ လက္မခံတဲ့အေၾကာင္း ေဒသခံေတြပါ၀င္တဲ့ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြက ေအာက္တိုဘာ ၃၀ ရက္ေန႔မွာ သေဘာထားေၾကညာခ်က္ ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီးပါၿပီ။

ျပည္သူသေဘာမတူဘဲ ျမစ္ဆံုေရကာတာစီမံကိန္းကို အခုအစိုးရသစ္လက္ထက္မွာ အၿပီးတုိင္ရပ္ဆိုင္းႏိုင္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ ထြက္ေပၚေနပါတယ္။ ျမစ္ဆံုအေရးဟာ တစ္ႏုိင္ငံလံုးက ျပည္သူေတြနဲ႔ဆိုင္တဲ့ အေရးမို႔ အားလံုးပူးေပါင္းပါ၀င္ၿပီး ကန္႔ကြက္မႈနဲ႔သာ ျမစ္ႀကီးဧရာ၀တီရွင္သန္ေရးကို ကူညီကယ္ဆယ္ရာေရာက္မွာျဖစ္ပါေၾကာင္း ေထာက္ျပေရးသားလိုက္ရပါတယ္။

ေသြး(စစ္ကိုင္း)